AI inzetten voor verantwoorde mobiliteitsplanning in leefbare steden
Door toenemende verstedelijking groeit ook mobiliteit en logistiek, de beschikbare ruimte is echter beperkt. Gemeenten werken aan duurzame mobiliteitssystemen, het onderhoud van infrastructuur en een leefbare stad. Bij het ontwerp van die complexe systemen werken partijen met soms conflicterende belangen samen, en dat kan sociaal onrechtvaardige uitkomsten opleveren.
De rol van AI in mobiliteitsplanning en stadsontwerp
AI kan beleidsmakers en stedenbouwers ondersteunen bij het ontwerpen van mobiliteitssystemen in complexe stedelijke omgevingen. Digitale tweelingen (digital twins) genereren en verkennen zelf ontwerpopties, waar bestaande instrumenten vooral de effecten van kant-en-klare plannen analyseren. Zo onderzoeken planners meer alternatieven en maken betrokken partijen afgewogen keuzes.
De inzet van AI brengt ook risico’s mee. Vooroordelen in data en modellen kunnen leiden tot ongelijke toegang tot mobiliteitsvoorzieningen, en keuzes in verkeersbeheer en ruimtelijke inrichting kunnen bestaande ongelijkheden onbedoeld versterken. Die risico’s vragen om zorgvuldig onderzoek voordat gemeenten zulke systemen op grote schaal inzetten.
Over het ELSA Lab Mobility DesAIgn
Het ELSA Lab Mobility DesAIgn onderzoekt de ethische, juridische en maatschappelijke implicaties van digitale tweelingen met AI voor stedelijke mobiliteit en ruimtelijk ontwerp. Het lab bouwt kennis en methoden om AI verantwoord en met maatschappelijk draagvlak toe te passen, zodat stakeholders inzicht krijgen in hoe data, modellen en algoritmen mobiliteitsbeleid beïnvloeden.
In het lab zijn digitale tweelingen hulpmiddelen waarmee betrokken partijen samen ontwerpen verkennen en optimaliseren op basis van hun voorkeuren en beperkingen. Deze mensgerichte benadering geeft de technologie een ondersteunende rol; het gezamenlijke ontwerpproces staat voorop.
Richting geven aan verantwoorde AI in mobiliteitsplanning
Het lab richt zich op drie samenhangende use cases: duurzame mobiliteit, auto-restrictieve maatregelen en toekomstig verkeersmanagement met verbonden en autonome voertuigen. Binnen deze use cases werkt het lab onder andere aan:
- Ethische en maatschappelijke doelfuncties voor ontwerp- en evaluatiemethoden
- Transparante en robuuste AI-aanbevelingssystemen zonder verborgen aannames.
- Juridische en ethische kaders in lijn met de AI-Verordening en toekomstige regelgeving.
- Praktische methodologieën voor gezamenlijk experimenteren met AI-ondersteunde beleidsbeslissingen.
- Ontwerpsessies waarin stakeholders gezamenlijk effecten van mobiliteitskeuzes verkennen.
Dit multidisciplinaire onderzoek is gekoppeld aan praktijkomgevingen in Amsterdam en Zuid-Holland, zodat inzichten iteratief kunnen worden ontwikkeld en gedeeld.
Samenwerkingspartners
Onderzoeksorganisaties, bedrijven, overheden en netwerken werken binnen het lab samen, waaronder TNO, TU Delft, Leiden Universiteit, BAM, Goudappel, Vervoerregio Amsterdam en diverse innovatiepartners.
Meer weten of samenwerken?
Bent je geïnteresseerd in het ELSA Lab Mobility DesAIgn? Of wil je als onderzoeker, bedrijf of overheid deelnemen aan de ontwerpsessies of samenwerkingsactiviteiten? Neem contact op via de TNO-website. Hier vind je alle mogelijkheden voor samenwerking en kennisdeling.
