AI Coalitie voor Nederland (AIC4NL) kondigt de start aan van vier onderzoeksprojecten binnen de Nationaal Groeifonds call AiNed ELSA Labs. Deze projecten richten zich op de ontwikkeling van AI-toepassingen die technologische vooruitgang combineren met maatschappelijke inbedding en het benutten van economische kansen. De uitvoeringsorganisatie voor de ELSA Labs is de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).
Wat zijn ELSA Labs?
De AiNed ELSA Labs, waarbij ELSA staat voor Ethical, Legal, and Societal Aspects, richten zich op de ethische, juridische en maatschappelijke aspecten van de verantwoorde ontwikkeling en toepassing van AI. Door concrete use-cases en praktijkervaringen ontwikkelen en toetsen de labs ethische richtlijnen en juridische kaders voor AI-toepassingen. De resultaten dragen bij aan de ontwikkeling van wetgeving en bieden advies aan ontwikkelaars en toepassers van AI. Elk ELSA Lab richt zich op een specifiek toepassingsgebied, zodat algemene regelgeving vertaald kan worden naar de praktijk binnen die context.
In de labs worden maatschappelijke vraagstukken aangepakt. Co-creatie en burgerparticipatie staan centraal, zodat oplossingen aansluiten bij de behoeften van de samenleving. De output bestaat uit beleidsadviezen en inzichten die bijdragen aan een rechtvaardige, veilige en betrouwbare toepassing van AI.
Toegewezen projecten
De vier toegewezen projecten richten zich op uiteenlopende AI-toepassingen, variërend van adaptatie van AI in de technische industrie en mobiliteit tot de juridische, ethische en maatschappelijke gevolgen van AI in de gezondheidszorg. Elk project onderzoekt zowel de potentie van AI als de uitdagingen die gepaard gaan met verantwoorde implementatie.
De vier toegewezen projecten zijn de volgende:
1. ELSA Lab for Technical Industry
Penvoerder: Rijksuniversiteit Groningen
Dit lab onderzoekt hoe AI verantwoord en effectief kan worden ingezet in de technische industrie. De focus ligt op de trage AI-adoptie bij het mkb en de risico’s daarvan voor concurrentiekracht, arbeidsmarkt en duurzaamheid. Samen met bedrijven wordt gewerkt aan concrete ethische en juridische richtlijnen.
2. Legal, Regulatory, and Policy Aspects of Clinical Decision Support Systems
Penvoerder: Radboud Universiteit
Dit lab onderzoekt de juridische, ethische en technologische voorwaarden voor het veilig inzetten van AI in klinische beslisondersteuning. Door samenwerking tussen onderzoekers, zorgprofessionals en patiënten wordt toegewerkt naar betrouwbare certificering van AI-toepassingen in de zorgpraktijk.
3. ELSA Lab AI for Health Equity
Penvoerder: Universiteit van Amsterdam
Hoe voorkomen we dat medische AI bestaande ongelijkheden versterkt? Dit lab ontwikkelt richtlijnen voor eerlijke en inclusieve AI in de zorg. Door samenwerking met maatschappelijke partners en burgers worden oplossingen getest die rechtvaardigheid, transparantie en naleving van regels waarborgen.
4. Mobility DesAIgn Lab
Penvoerder: TNO
Het lab onderzoekt hoe geavanceerde AI, zoals prescriptive digital twins, verantwoord kan worden ingezet in stedelijk mobiliteitsbeleid. Drie concrete use cases tonen de maatschappelijke, juridische en economische implicaties van AI in toekomstig verkeersmanagement en duurzame mobiliteitsinterventies.
Voor meer informatie over de toegewezen projecten zie de website van het NWO.
Doel van de Call
Het doel van de Nationaal Groeifonds Call AiNed ELSA Labs is om kennis en inzichten te verwerven die bijdragen aan de ontwikkeling van methoden, technieken en tools voor verantwoorde AI. De projecten onderzoeken kaders en richtlijnen voor AI die aansluiten bij publieke waarden en mensenrechten, en die de basis vormen voor wetgeving, beleidsadvies en verantwoorde AI-oplossingen.
Over NWO
NWO voert thematische programma’s uit voor onderzoek, kennisontwikkeling en innovatie die zijn gefinancierd uit het Nationaal Groeifonds. De resultaten hiervan zijn toepasbaar in innovaties en organisaties en leveren zo een bijdrage aan het duurzame verdienvermogen en de brede welvaart van Nederland. In de programma’s werken partijen uit de gehele kennisketen samen, zowel publiek als privaat.
Over AIC4NL
AI Coalitie voor Nederland is hét publiek-private platform voor het aanjagen en implementeren van een verantwoorde ontwikkeling en toepassing van AI in Nederland. Als grootste AI-gemeenschap van Nederland verbinden wij AI-innovators, kennisinstellingen, bedrijven en overheden en koppelen hen aan onze gerichte instrumenten om AI-adoptie binnen strategische sectoren voor Nederland te bevorderen. AIC4NL vervult drie sleutelrollen: opinieleider, regisseur en programmabouwer.
