Verantwoorde AI voor gezond leven, werken en ouder worden
De druk op het zorgsysteem neemt toe door vergrijzing, tekorten aan zorgpersoneel en meer leefstijlgerelateerde chronische aandoeningen. In Noord-Nederland zijn deze trends extra voelbaar door de sociaaldemografische samenstelling. Gezond werken, leven en ouder worden zijn nu al belangrijke uitdagingen in de zorg, en worden dat in de toekomst nog meer.
De rol van AI in zorg
AI kan helpen om de zorg toegankelijk, betaalbaar en efficiënt te houden. AI-systemen kunnen zorgprofessionals ondersteunen bij besluitvorming, monitoring en diagnostiek. Tegelijkertijd roept de inzet van AI in de zorg belangrijke vragen op over privacy, transparantie, inclusiviteit en menselijke controle.
Het ELSA Lab Northern Netherlands richt zich daarom op de culturele, ethische, juridische, sociaal-politieke en psychologische aspecten van AI in zorgbesluitvorming. Het lab kijkt expliciet naar lage-SES-perspectieven en het verkleinen van gezondheidsverschillen, zodat AI aansluit bij publieke waarden en fundamentele rechten van álle patiëntgroepen.
Over het ELSA Lab Northern Netherlands
Het ELSA Lab Northern Netherlands ontwikkelt kennis voor de verantwoorde inzet van AI in de zorg. Het lab onderzoekt verschillende voorbeelden, patiëntengroepen en levensfases om een zo breed mogelijke kennis op te halen voor verantwoorde ontwikkeling en implementatie van AI in de zorg. Het lab wil uitgroeien tot hét regionale expertisecentrum voor verantwoorde AI in de zorg.
Het lab werkt vanuit drie kernconcepten uit AIREA-NL (beschikbaarheid, gebruik en prestatie) om de hele levenscyclus van AI te dekken: van het bouwen van systemen en mens-machine-interactie tot de impact op de maatschappij. Het doel is om toepasbare richtlijnen en bruikbare tools te ontwikkelen voor veilige, uitlegbare en inclusieve AI. Het lab is geslaagd als organisaties de ELSA-toolsdaadwerkelijk vinden en gebruiken, en zo bijdragen aan verantwoorde ontwikkeling en implementatie van AI in de zorg.
Richting geven aan verantwoorde AI in de zorg
Het lab werkt aan praktische handvatten voor zorgorganisaties die AI willen inzetten. Kennisinstellingen, publiek-private organisaties, overheden en burgers/patiënten werken samen volgens het quadruple helix-principe. Dit betekent onder andere dat het lab werkt aan:
- Een online ELSA-tool met praktische stappen, checklists en voorbeelden voor verantwoorde AI in de zorg.
- Onderzoek via vier use-cases: genetische data, monitoringdata, persoonlijke gezondheidsdata en synthetische data.
- Vertaling van principes naar praktijk: van ethiek en recht naar requirements, ontwerpkeuzes en implementatie.
- Participatief werken met patiënten, professionals en bestuurders—met speciale aandacht voor lage-SES-groepen.
Samenwerkingspartners
Het lab is ingebed in Noord-Nederlandse initiatieven zoals DASH (Data Science Center in Health), HTRIC (Health Technology Research & Innovation Cluster) en de AI-hub Noord-Nederland. Ook is er samenwerking met buitenlandse experts op verantwoorde AI en inclusie.
Meer weten of samenwerken?
Ga voor meer informatie naar de website van ELSA Lab Northern Netherlands. Liever rechtstreeks contact? Neem dan contact op met Mirjam Plantinga via m.plantinga@umcg.nl, projectleider van ELSA-NN.
