De Nederlandse Organisatie voor Wetenschap en Onderzoek (NWO) financiert twee extra ELSA labs vanuit het Nationaal Groeifonds (NGF). Het project Value Alignment in Medical AI (VAMAI) onderzoekt de voordelen van AI in medische context, samen met patiënten en zorgprofessionals. Het E3LSA AI Lab for Energy and Sustainability (AI4ES) onderzoekt de rol van AI in energiebeheer en duurzame innovatie. ELSA Labs richten zich specifiek op de ethische, juridische en sociale aspecten van AI.
ELSA Labs dienen verantwoorde AI
De AiNed ELSA Labs leveren kennis en inzichten op over het ontwikkelen van methoden, technieken en tools voor verantwoorde AI. Daarmee bedoelen we AI in dienst van de mens, voldoet aan bepaalde normen en waarden en bijdraagt aan onze samenleving.
De onderzoekers voeren praktijkgericht onderzoek uit in vier toepassingsgebieden via concrete publieke en private casussen. Elk lab onderzoekt hoe AI-technologie, ethiek, juridische kaders en maatschappelijke impact samen kunnen leiden tot AI die mensenrechten en publieke waarden respecteert.
Een ELSA Lab onderzoekt technologie en ethiek niet los van elkaar, maar juist in samenhang. Het doel: AI ontwikkelen die mensenrechten en publieke waarden respecteert. Daarvoor toetsen en ontwikkelen de labs praktische kaders en richtlijnen.
Over VAMAI ELSA Lab
Medische AI moet aansluiten bij wat patiënten en zorgprofessionals belangrijk vinden. Alleen dan kunnen de voordelen van AI in de zorg écht benut worden. Het VAMAI ELSA Lab onderzoekt daarom welke waarden gebruikers belangrijk vinden en hoe deze waarden samenhangen met vertrouwen in AI en rechtvaardige uitkomsten. Het lab werkt hierbij samen met patiënten, zorgprofessionals, onderzoekers en bedrijven. De inzichten worden vertaald naar praktische richtlijnen die breed toepasbaar zijn in de geneeskunde.
Over E3LSA AI Lab for Energy and Sustainability (AI4ES)
Het AI4ES-lab onderzoekt hoe AI kan bijdragen aan slimmer energiebeheer en duurzame innovatie. Het lab werkt aan twee fronten: AI die duurzaamheid bevordert (bijvoorbeeld door energie-efficiëntie te verbeteren) én AI die zelf minder energie verbruikt. Daarnaast ontwikkelt het lab praktische procedures die organisaties helpen om AI in energiesystemen verantwoord in te zetten, met oog voor ecologische, economische, ethische, juridische en sociale aspecten.
Samenwerking tussen wetenschap, zorg en industrie
Het VAMAI-lab wordt geleid door dr. Karin Jongsma van het UMC Utrecht en werkt samen met een breed consortium van partners, waaronder de Patiëntenfederatie Nederland, zorgverzekeraars, ziekenhuizen en AI-bedrijven zoals Healthplus.ai en Philips. Het AI4ES-lab staat onder leiding van prof. Thomas Hoppe van de Universiteit Twente en werkt samen met energiebedrijven, netbeheerders en duurzame innovatiebedrijven.
Beide labs combineren wetenschappelijke expertise met praktijkkennis uit het veld. Door samen te werken met eindgebruikers, beleidsmakers en bedrijven zorgen ze ervoor dat de ontwikkelde richtlijnen en procedures direct toepasbaar zijn in de praktijk. De resultaten worden breed beschikbaar gesteld om verantwoorde AI-ontwikkeling in de zorg- en energiesector te bevorderen.
NWO financiert twee nieuwe onderzoeksprojecten binnen de NGF-Call AiNed ELSA Labs. In deze projecten werken kennisinstellingen, bedrijven en maatschappelijke partijen samen aan AI die aansluit bij publieke waarden, met toepassingen in de zorg en de energiesector. Bekijk het persbericht voor de details.
