AI inzetten voor een duurzaam en eerlijk energiesysteem
De energietransitie wordt belemmerd door fysieke beperkingen die de energieonafhankelijkheid en -zekerheid, evenals de inspanningen om klimaatverandering tegen te gaan, in gevaar kunnen brengen. Belangrijke aspecten van deze beperkingen zijn met elkaar verbonden en omvatten onder meer uitdagingen in de netcapaciteit, de groeiende vraag naar elektriciteit en de behoefte aan data voor energiesystemen. Met kunstmatige intelligentie (AI) kan aan oplossingen worden gewerkt. Bijvoorbeeld door betere coördinatie en voorspellingen te maken. Hoewel AI zich razendsnel ontwikkelt en de mogelijkheden legio lijken, bestaan er veel risico’s. Fundamentele juridische, ethische, ecologische, economische en maatschappelijke aspecten kunnen over het hoofd worden gezien of genegeerd, omdat de directe voordelen ervan mogelijk minder zichtbaar of onduidelijk zijn of worden geacht.
De rol van AI in energiesystemen
Voorstanders van AI-toepassingen geloven dat AI kan helpen de geïdentificeerde probleem op te lossen. Tegelijkertijd brengt AI ook nieuwe ethische, milieu-, economische/zakelijke en maatschappelijke vraagstukken met zich mee, vooral op het gebied van duurzaamheid, waarmee rekening moet worden gehouden met wet- en regelgeving dat van belang is op toepassing van AI in de energiesector. In ons onderzoek staat daarom volgende centrale onderzoeksvraag centraal: Welk bestaand, emergente dan wel nieuw te ontwikkelen reguleringskader zou de duurzame toepassing van AI in diverse domeinen van de energiesector kunnen faciliteren, met inachtneming van ethische, milieu-, economische, zakelijke en maatschappelijke aspecten?
Omdat AI en energiesystemen zich niet direct samen hebben ontwikkeld of geëvolueerd, is het AI4ES Lab nodig om een transdisciplinaire aanpak te creëren. Deze aanpak moet de opkomende vraagstukken over een middellange termijn vanuit verschillende relevante perspectieven identificeren en benaderen. Gedurende deze periode verwachten we verdere veranderingen en uitdagingen te identificeren die we vervolgens in kaart kunnen brengen en onderzoeken, wat kan helpen ze te leren aanpakken zodra ze zich voordoen.
Over het E3LSA Lab AI voor energie en duurzaamheid
Het AI4ES E3LSA Lab-project heeft als doel de ontwikkeling van verantwoorde AI voor slim energiebeheer en duurzame innovatie te ondersteunen. Het project draagt bij aan duurzame AI via ‘AI voor duurzaamheid’ – AI die bijdraagt aan duurzame praktijken – en ‘Duurzaamheid van AI’ – AI met een verantwoorde, kleinere ecologische voetafdruk. Het ontwikkelt prototypes van oplossingen voor juridisch-technische problemen en beleidsprocedures die organisaties in de energieketen ondersteunen bij de implementatie van verantwoorde AI. In het project wordt ook de impact van AI op energiesystemen onderzocht, met aandacht voor daarbij milieu-, economische (zakelijke), ethische, juridische en sociale uitdagingen (E3LSA).
Kortom, het AI4ES E3LSA Lab streeft ernaar bij te dragen aan de ontwikkeling van AI voor toepassing in de energiesector die plaatsvindt op een wettige, ethische, milieuvriendelijke en maatschappelijk verantwoorde manier. Daarbij wordt er rekening gehouden met de wettelijke kaders die de integratie van AI in de energiesector reguleren, waarbij er ook oog is voor de economische en zakelijke context. Richting geven aan verantwoorde AI in het energiesysteem.
Richting geven aan verantwoorde AI in het energiesysteem
Het AI4ES E3LSA Lab wil risico’s onderzoeken die gepaard gaan met het gebruik van AI in de energiesector. Deze risico’s hangen samen met:
- Onzorgvuldig gebruik van AI
- Autonome bots die de controle over kritieke energie-infrastructuur overnemen
- Cybercriminaliteit
- Politiek of bestuurlijk misbruik van AI
- Schending van de privacy
- Problemen die samenhangen met eigendom van data;
- De CO₂-voetafdruk van datacenters
- Aansprakelijkheidsvraagstukken
- Afvalverwerking van e-waste
Dit vereist behandeling van diverse normatieve (juridische, ethische en politieke) vragen met als doel gemeenschappen, overheden en bedrijven in staat te stellen verstandige beslissingen te nemen over het gebruik van AI in (gedecentraliseerde) energiesystemen.
Het AI4ES E3LSA Lab zal bijdragen aan:
Het AI4ES E3LSA Lab zal bijdragen aan:
- Het verbeteren van de wettelijke naleving van AI-toepassingen binnen de energiesector en het ondersteunen van duurzame ontwikkeling door middel van een veilige en veerkrachtige energie-infrastructuur.
- Het bevorderen van innovatie door bedrijven te helpen met juridische uitdagingen om te gaan die voortvloeien uit ingewikkelde juridische kaders.
- Het creëren van kansen voor bedrijven in de technologie-industrie in de energiesector en voor bedrijven op de energiemarkt om hun activiteiten te optimaliseren door AI op een verstandige en verantwoordelijke manier toe te passen.
- Het aantrekken van investeringen in AI-ontwikkeling om de energietransitie te versnellen en operationele kosten te verlagen.
AI4ES ontwikkelt een ‘AI4ES Navigator’ om nieuwe regelgeving vorm te geven met een nieuw regelgevingskader voor nieuwe technologieën, bedrijfsmodellen en betrokkenheid van stakeholder. Zij doet dit door middel van onderzoek in praktijkprojecten en participatieve benaderingen daarin. Deze projecten, ‘use cases’, omvatten praktijken, casusvoorbeelden, lessen, scenario’s en aanbevelingen die juridische en ethische kaders onderbouwen, verrijkt met de ervaringen uit de praktijk.
Samenwerkingspartners
Coolgradient B.V., Enexis, &Flux B.V., CONNECTR, NLdigital, Eurofiber, Endona/Escozon U.A., Electricity Campus, AI Hub Oost-Nederland, FME, Brainport Development N.V., Koninklijke KPN N.V., Elferink & Kortier Advocaten, Stadtwerke Gronau GmbH/Germany, Universiteit Twente en JADS. Daarnaast werkt het lab nauw samen met andere ELSA Labs om kennis te delen en kwaliteit te versterken.
Meer weten of samenwerken?
Neem contact op door een mail te sturen naar Thomas Hoppe, hoogleraar, t.hoppe@utwente.nl.
