Toezichthouders schuiven aan bij de derde ronde ELSA Labs. “We hebben maximale focus op innovatie.” 

Gepubliceerd op: 20 november 2026

In de derde ronde van de AiNed ELSA Labs zit bij elke use case een toezichthouder aan tafel. Dat is nieuw. Binnen de labs worden RegGuides ontwikkeld. Dit zijn concrete handreikingen waarmee bedrijven sneller aan de AI-Act voldoen, zodat ze meer ruimte krijgen voor innovatie. De voorstellen zijn inmiddels ingediend. De beoordelingscommissie kiest er drie uit. 

We spraken met Huub Janssen, voorzitter van de beoordelingscommissie. Hij legt uit waarom het zo belangrijk is dat de toezichthouder proactief meedoet. 

De eerste AI-toezichthouder van Nederland 

Janssen is van huis uit econoom en werkt sinds 2007 als kwartiermaker. In 2020 vroeg de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) hem om toezicht op AI op te zetten. “In die tijd waren grote taalmodellen (LLM’s) nog niet bekend bij het brede publiek, niemand wist wat we van AI konden verwachten. Toezicht was nog nooit eerder gedaan, er was geen geld, er waren geen mensen. Veel succes zeiden ze.”

Janssen zette eerst binnen de RDI het toezicht op AI op, startte daarna de Nederlandse werkgroep van toezichthouders op AI en in 2022 een Europese variant. In 2025 lanceerde hij samen met de VN-organisatie UNESCO een mondiaal netwerk van toezichthouders. In de beoordelingscommissie van de ELSA Labs kijkt hij dus vooral vanuit de toezichthouder. Andere leden van de commissie zoomen meer in op het bedrijfsleven en de AI-technologie. 

Toezichthouders schuiven aan bij de derde ronde ELSA Labs. "We hebben maximale focus op innovatie."  AIC4NL | AI voor Nederland

Als we zorgen dat bedrijven snel compliant zijn, kunnen we sneller go-to-market en de concurrentie aangaan. Want als je in Europa aan de regels voldoet kom je overal binnen.

Huub Janssen, kwartiermaker en voorzitter van de beoordelingscommissie van ELSA Labs

RegGuides 

De regels rondom AI zijn vastgelegd in de Europese AI-Act. Voordat de wet volledig van kracht is, is hij al aangepast via de Digital Omnibus, een Europese wijzigingsverordening. Niet gek dus dat bedrijven het lastig vinden om zeker te weten dat hun toepassing voldoet. De bestaande kaders zijn veelal generiek en abstract. 

Daarom ontwikkelen de labs, met de toezichthouder aan tafel, handreikingen voor het voldoen aan de regels, oftewel RegGuides. Volgens Janssen gaan deze handreikingen concrete kansen opleveren voor het bedrijfsleven. “Bij de frontiermodellen (de grootste AI-modellen) is Europa te laat begonnen. Maar we hebben de concurrentieslag op het gebied van AI nog niet verloren. AI op een verantwoorde manier ontwikkelen is de Europese kracht. Als we zorgen dat bedrijven snel compliant zijn, kunnen we sneller go-to-market en de concurrentie aangaan. Want als je in Europa aan de regels voldoet kom je overal binnen.” 

Toezicht houden is ook helpen innoveren 

Bij elke use case koppelt het AI-toezicht Coördinatiecentrum van de RDI en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) een toezichthouder uit de betreffende sector. De AI-Act verplicht lidstaten tot een proactieve rol door het opzetten van een regulatory sandbox. Dit is een testomgeving waarin toezichthouder en bedrijfsleven samen compliance vragen oplossen. Dit is de manier volgens Janssen: “Een toezichthouder heeft een duaal mandaat. De maatschappelijke taak om te zorgen dat AI veilig is, én de taak om bedrijven proactief te helpen aan de regels te voldoen, zodat zij zich zoveel mogelijk op innovatie kunnen richten. Dus niet alleen achteraf controleren en eventueel een boete uitdelen, maar vooraf meedenken.” 

Volgens Janssen is de inhoud van de AI-Act basaler dan vaak wordt gedacht. “Het is in essentie veiligheidswetgeving. Het zegt bijvoorbeeld dat AI niet mag doden, niet iemand mag verwonden en niet mag discrimineren. Het gaat hier om grondrechten die niet ondermijnd mogen worden, toepassingen die niet gehackt mogen worden. Eigenlijk heel logische veiligheidszaken.” 

De meeste bedrijven willen dat ook, maar het kost vaak tijd en moeite. Hoe meer een bedrijf met veiligheid bezig is, hoe minder energie er soms overblijft voor innovatie. Daarom is deze regeling zo belangrijk, zegt Janssen. “We hebben maximale focus op innovatie, als we het bedrijven makkelijk maken om aan de wetgeving te voldoen.” 

En voor innovatie is snelheid van groot belang. Omdat AI zich met zo’n vaart ontwikkelt, ziet Janssen graag een snelle doorlooptijd van de use cases binnen de labs. “Dat kan agile (in kleine stappen), niet wachten tot iets volledig af is, maar elke drie maanden een update. Zo laat je zien wat je doet, kun je makkelijk bijsturen én help je bedrijven zo snel mogelijk met compliance. Alles wat langer dan een half jaar duurt is al vaak te oud.” 

Groot denken 

De kans voor Europa ligt bij het op een verantwoorde manier ontwikkelen van AI. Deze markt zal volgens Janssen de komende drie tot vijf jaar snel groeien, in Europa maar ook wereldwijd. Om hiervan te profiteren moet Europa wel groter gaan denken, volgens Janssen. “Ik zou graag zien dat we dit grootschalig aanpakken. Als we het verschil willen maken moeten we bedrijven hebben die serieus willen schalen, niet alleen in Europa, maar in de hele wereld.” 

Dat is ook in het belang van de toezichthouders. Want net als consumenten en bedrijven hebben toezichthouders óók een alternatief nodig. “Als we afhankelijk zijn van slechts een aantal leveranciers van buiten de Europese Unie, kun je als toezichthouder al bijna niet meer ingrijpen. De uiterste maatregel is een speler van de markt halen, maar dat kan niet als er geen Europees alternatief is.” 

Meer over de derde ronde staat op de ELSA Labs-pagina en in de call. Vragen kunnen naar elsalabs@aic4nl.nl. 

Over AiNed ELSA Labs

In een AiNed ELSA Lab onderzoeken wetenschappers, bedrijven, overheden en burgers samen hoe je AI verantwoord ontwikkelt en toepast. ELSA staat voor Ethical, Legal and Societal Aspects. Elk lab toetst AI-toepassingen aan ethische en juridische standaarden binnen één concreet toepassingsgebied, zoals gezondheidszorg, energie, mobiliteit of de technische industrie.

Toezichthouders schuiven aan bij de derde ronde ELSA Labs. "We hebben maximale focus op innovatie."  AIC4NL | AI voor Nederland

Gerelateerde berichten

Delen via:

Categorie

Instrument

In een AiNed ELSA Lab onderzoeken wetenschappers, bedrijven, overheden en burgers samen hoe je AI verantwoord ontwikkelt en toepast. ELSA staat voor Ethical, Legal and Societal Aspects. Elk lab toetst

Werkgebied

AI groeit in hoog tempo van een specifieke digitale technologie naar een systeemtechnologie die economie, overheid en samenleving verandert. Dat biedt kansen voor productiviteit en innovatie, maar roept ook vragen

Bijdragen aan de ontwikkeling van AI in Nederland?

Sluit je dan aan bij AIC4NL

Heb je een vraag of wil je in contact komen?

Stel je vraag via info@aic4nl.nl

Volg ons op LinkedIn en blijf up-to-date van het laatste nieuws over AIC4NL

Sluit je aan

Wil je bijdragen aan AI-innovatie en deel uitmaken van de grootste AI-gemeenschap van Nederland?

2 personen AI NED