Nederland krijgt een samenhangende AI-agenda voor landbouw, voedsel en natuur. Dat werd bekendgemaakt tijdens het Nederlandse AI Congres in Utrecht op 14 april jl., waar ook staatssecretaris Silvio Erkens het belang van AI voor de sector benadrukte. Een brede coalitie van sectorpartijen en kennisinstellingen gaat de agenda samen vormgeven en roept het werkveld op om aan te sluiten.
Innovatie omzetten in impact
Nederland staat voor grote opgaven in landbouw, voedsel en natuur. Kunstmatige intelligentie (AI) kan hierbij een doorslaggevende rol spelen. Maar om die potentie écht te benutten, is opstelling van een samenhangende AI-agenda voor landbouw, voedsel en natuur nodig. Op dit moment zijn er veel waardevolle projecten, maar nog zonder voldoende samenhang, regie en schaal. Het werkveld, van boer, tuinder en natuurbeheerder tot technologieontwikkelaar en kennisinstelling, zoekt nadrukkelijk naar meer focus, leiderschap en richting om innovatie om te zetten naar impact in de praktijk. Een domein specifieke agenda biedt die stabiliteit en helderheid.
Dat is de kernboodschap van de oproep die AIC4NL samen met het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, Wageningen University & Research, TNO, Samenwerking Noord, het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, Economische Agenda Nij Begun en de Provincie Groningen doet aan eenieder in de sector om zich aan te sluiten bij de AI-agenda.
“Een nationale agenda fungeert als solide fundament: een huis dat stevig wordt gebouwd, met duidelijke rollen, gezamenlijke doelen en langjarig commitment. Cruciaal daarbij is data. Zonder AI-ready data, veilig, betrouwbaar en verantwoord beschikbaar gesteld, kan AI haar belofte niet waarmaken. Denk aan het delen en benutten van data in een AI-fabriek, en aan sectorale infrastructuren, met oog voor privacy, veiligheid en eigenaarschap. Nederlandse en Europese waarden zoals soevereiniteit, fairness en ethiek moeten hierin leidend zijn”, aldus René Langevoort, werkgebied leider Landbouw en Voeding van AIC4NL.
Steun vanuit het kabinet
Staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur) vergeleek de huidige staat van AI in zijn keynote op het Nederlands AI Congres op 14 april jl. met een nieuw “Sputnikmoment”: een wereldwijde race op het gebied van AI. Hij schetste vier prioriteiten voor de sector: meer ruimte voor ondernemerschap, innovatie prominenter op de agenda, voedselzekerheid versterken met oog op geopolitieke situatie en maatschappelijke legitimiteit waarborgen. Erkens zei over de inzet van AI in de Nederlandse land- en tuinbouw: “Dat moet concreet vorm krijgen in een AI-agenda dat we samen met sectorpartijen opstellen. Met als doel: het verantwoord inzetten van AI en het versterken van een toekomstbestendige landbouwsector. Zodat we tot de top van de wereld blijven horen.”
Dubbele transitie
Nederland heeft een sterke uitgangspositie. De sector staat in Europa op nummer één in het gebruik van robotisering, het kennisniveau onder boeren is hoog en ook op connectiviteit loopt het land voorop. Maar de opgave is complex, benadrukt Pim van der Horst, Programmamanager & Teamcoördinator Digitalisering bij het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur: “We zitten in een dubbele transitie. Aan de ene kant de duurzaamheidstransitie: toekomstbestendige voedselsystemen, biodiversiteit, waterkwaliteit. Aan de andere kant de digitale transitie mét AI als belangrijk onderdeel hiervan. Wij willen die digitale transitie inzetten ten behoeve van die duurzaamheidsopgave.”
AI is een systeemtechnologie die innovatie en transities versnelt, mits goed georkestreerd. Voor adoptie door boeren, tuinders en natuurbeheerders is er één belangrijke voorwaarde: AI-innovaties moeten positief, eenduidig, geïntegreerd en praktisch bruikbaar zijn. Het doel is een sterkere grip op bedrijfsvoering en een positief effect op het verdienmodel en duurzaamheid, vooral geen extra complexiteit toevoegen. Een nationale agenda zorgt ervoor dat ontwikkelingen aansluiten op de praktijk en maatschappelijke opgaven worden opgelost. AI kan helpen met grote dossiers, zoals een toekomstbestendige landbouw en biodiversiteitsherstel, en om onze strategische autonomie ook in de toekomst te behouden.
Oproep tot deelname
Met de verkenning van een AI-agenda wil de coalitie bestaande ecosystemen verbinden, overzicht creëren over wat er al gebeurt, samenwerking over sectorgrenzen stimuleren en van agenda naar concrete actie komen. Organisaties en professionals die willen bijdragen, kunnen contact opnemen via landbouwenvoeding@aic4nl.nl of met een van de deelnemende partijen. Zij worden dan op de hoogte gehouden van de volgende workshop of het volgende webinar.
