Op 3 juni presenteerde de Europese Commissie in Brussel het European Technological Sovereignty Package. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen was stellig over de noodzaak: “We kunnen het ons niet veroorloven om afhankelijk te zijn van anderen voor de technologieën die ziekenhuizen, energienetten en publieke diensten draaiende houden. Dit gaat om het beschermen van onze burgers, het verdedigen van onze belangen en het maken van onze eigen keuzes.”
Postieve ontwikkeling
Daar sluiten wij ons volledig bij aan. Als AIC4NL staan we voor AI Fair Tech; AI die transparant is, privacy respecteert, duurzaam opereert en verantwoording aflegt over de herkomst van data. Ontwikkeling van AI rust op drie lagen: onderaan de infrastructuur, daarboven de AI-modellen, en daar bovenop de toepassingen. Met deze maatregelen worden we onafhankelijker op die onderste laag, en komen we in een betere positie om soevereine modellen en toepassingen te bouwen.
Eén van de onderdelen van het pakket is de Cloud and AI development act (CADA), deze stelt leden van de Europese Unie verplicht om risico’s te duiden bij een aanbesteding van clouddiensten voor overheidsinstanties. Waarbij in de keuze goed gelet moet worden op de datagevoeligheid.
Ook moet de rekencapaciteit op het Europese continent worden verdrievoudigd in de komende vijf tot zeven jaar, voornamelijk via investeringen van private organisaties. Open source (software met openbare code en modellen met openbare parameters) krijgt voorrang bij aanbestedingen. En de Chips Act 2.0 moet ervoor zorgen dat productie van halfgeleiders meer in Europa terecht komt.
Langetermijnbeleid
Eén van onze wensen voor AI is een stabiel langetermijnbeleid. Europa is hier gelukkig al een langere tijd mee bezig. Neem de AI Act, de investeringen via InvestAI en de uitrol van rekenkracht via AI-fabrieken over het hele continent. Dit pakket zet die lijn door en laat stabiliteit zien.
De Europese Commissie probeert met het pakket een balans te vinden tussen verminderen van de dominantie van met name Amerikaanse tech providers en het opbouwen van eigen Europese alternatieven, zonder in protectionisme te vervallen. Dat de overheid als belangrijke afnemer van digitale technologie hierin een belangrijke rol speelt, door haar inkoopbeleid en door ontwikkelingen die Europese waarden implementeren waar mogelijk te stimuleren, is een goede gedachte
Overheid: durf te innoveren
Helaas blijkt de praktijk weerbarstig, is de afhankelijkheid groot en zijn alternatieven vaak niet in voldoende mate aanwezig. Desondanks is dit een beweging in de goede richting. Tegelijkertijd zal een consequente en gecoördineerde uitvoering essentieel zijn voor het welslagen. Dat vergt regie en durf.
We roepen de Nederlandse overheden dan ook op die regie te pakken en de durf te tonen om alternatieven werkelijk te omarmen, ook al gaat dat soms tijdelijk gepaard met minder comfort dan wanneer je je door de bestaande partijen laat bedienen. Innoveren kost soms pijn, maar het zal uiteindelijk leiden tot een gezonder ecosysteem van digitale en AI-oplossingen die Europese waarden implementeren.
